28 Ekim 2013 Pazartesi

UZUN MENZİLLİ HAVA SAVUNMA SİSTEMİ

Not 1 : Bu yazı ile ilgili olan Uzun Menzilli Hava Savunma Sistemi ve Seyir (Cruise) Füzeleri başlıklı yazıyı da okuyabilirsiniz.

Not 2 : Haziran 2012'de bu proje ile ilgili yine yazılar çıkmaya başladı. Hürriyet'te çıkan bir yazı Turkey to declare $4 bln decision on air defense

Not 3 : 23 Ağustos 2012 tarihli Turkey Marches toward Missile Defense başlıklı yazıda 2001 krizinin bu projeyi nasıl engellediği yazılı.

Not 4 : Bu projede SSM tarafından entegratör olarak seçilen Aydın Yazılım ve Elektronik Sanayi başlıklı yazıya göz atabilirsiniz. 2013 senesinde bu cümleleri yazarken, kendi tahminimce projeyi Locheed Martin kazanacak, ve Link16 yazılımını da Milsoft'a verecek diye düşünüyorum.

İhaleyi Çin firması kazandı ve ben yanıldım :). Burada sistemin NATO radarları ile nasıl birleştirileceğini sorgulayan bir yazı var. Burada da kaç batarya alınacağı yazıyor.

Not 5 : 28 Eylül 2012 tarihinde çıkan Analysts question need for long-range air defense başlıklı yazıda da bu pahalı sisteme gerçekten ihtiyacımız olup olmadığı tartışılıyor.

Not 6 : 26 Ekim 2012 tarihinde çıkan Türkiye yüksek irtifa hava savunma sisteminden vaz mı geçiyor? başlıklı yazıda da bu pahalı sisteme gerçekten ihtiyacımız olup olmadığı tartışılıyor. S. Korea moves to upgrade Patriot defense system başlıklı yazıda Güney Kore tarafından 909 milyon dolara alınan PAC-2 sisteminin başarı oranının sadece  yüzde 40 olmasından dolayı PAC-3 sistemine geçmek zorunda kalacaklarını okuyabilirsiniz. Bizim de bu kadar parayı savuracak kadar lüksümüzün olmadığını düşünüyorum.

Not 7: 4 Ocak 2012 tarihinde çıkan yazıda Ocak 2013 SSİK toplantısında yine bir kararın çıkmadığı yazılı.

Uzun Menzilli Hava Savunma Sistemi Nedir ?
Türkiye'nin kurmaya çalıştığı uzun menzilli hava savunma sistemi ile ilgili kafa karışıklığı devam ediyor.Ben de bildiklerimi ve okuduklarımı özet olarak buraya yazmak istedim.Kısaltması T-LORAMIDS (Turkish Long Range Air and Missile Defence System) olan bu proje uçak ve füzelere karşı kurulması düşünülen bir sistem.

Bu sistem ile NATO bünyesinde kurulan Füze Kalkanı sistemi birbirine karıştırılıyor. Her iki sistem de hava savunması için kullanılıyor olmasına rağmen T-LORAMIDS milli kaynaklar ile acil ihtiyaca binayen dış ülkelerden temin edilecek.Bu projenin kardeşleri olan iki proje daha var.

Kısaltmaları T-MALADMIS  (Turkish Medium Altitude Air Defence Missile System) ve T-LALADMIS (Turkish Low Altitude Air Defence Missile System) olan bu iki proje ise orta ve alçak irtifa hava savunması için kurulması düşünülen sistemler. Bu iki projenin milli kaynaklar ile ülke içinde Roketsan tarafından üretilmesi düşünülüyor.

2013 yılında Aselsan MALADMIS için HİSAR isimli bir yazılıma başladı.

Çalışmalara 2007 yılı başında SSİK (Savunma Sanayi İcra Komitesi) kararıyla başlandı. Takip eden aylarda ise BİD (Bilgi İstek Dokümanı) yayınlandı. BİD (Request for Information - RFI) dokümanına cevap veren firmalar ise şöyle :

  • ASELSAN-TÜRKİYE
  • AYESAŞ - TÜRKİYE
  • BOEING-ABD
  • CPMIEC-ÇİN
  • C-TECH-TÜRKİYE
  • FNSS-TÜRKİYE
  • GATE-TÜRKİYE 
  • HAVELSAN TEKNOLOJİ RADAR-TÜRKİYE
  • IAI-İSRAİL
  • LOCKHEED MARTIN-ABD
  • MILSOFT-TÜRKİYE
  • RAYTHEON-ABD
  • ROKETSAN-TÜRKİYE




Anladığım kadarıyla 4 ya da 5 batarya alınacak.Bu bataryalardaki füzeler radar güdümlü olacaklar. Sistemler şu açılardan kıyaslanacaklar sanırım :

  • Maliyeti 
  • Ortak üretim imkanı
  • Sistemlerin mobilizasyon süresi (hazır hale gelmesi söküp takma işlemleri), 
  • Nakliye işlemi için nasıl bir vasıtaya ihtiyaç duyacağı (örneğin elimizdeki kargo uçaklarına sığıyorlar mı),
  • Kaç personel ile çalışacağı, 
  • Radarlarının özellikleri (örneğin radarı her yönden gelen hedefleri arayabiliyormu yoksa  sadece belli yönden gelen hedeflerimi arayabiliyor)
Bu ihaleye katılan 4 ülke var.
  1. ABD'den Raytheon ve Lockheed Martin Konsorsiyumunun Patriot Advanced Capability-3 (PAC-3) sistemi
  2. Rusya'dan Rosoboronexport şirketinin S-300 veya S-400 sistemi
  3. Çin'den CPMIEC (China Precision Machinery Export-Import Corp.) şirketinin HQ-9 sistemi
  4. Italyan Fransiz Konsorsiyumu olan Eurosam şirketinin SAMP/T Aster 30 sistemi. Eurosam şirketi Türkiye'den Aselsan, Roketsan ve Ayesaş ile iyi niyet protokolu imzalamış durumda.

Hangi sistem alınırsa alınsın, füzelerin kontrolü Türkiye'de olacaktır.

Anladığım kadarıyla Hava Kuvvetlerimizin bir diğer planı ise yeni alınacak bu hava savunma sisteminin hali hazırda TAFICS omurgası üzerinde çalışan "Radar Ağı'na (Radnet)" da dahil olmasıdır.  Böylece Taktik Balistik Füze (TBM) tespit edebilme yeteneğine sahip radarlarımızın ve diğer hava savunma radarlarımızın gönderdiği hava resmini kullanan füze bataryaları kendi radarlarının görebildiğinden çok daha uzak mesafeleri görebilecek ve harekâtı daha rahat icra edebilecektir.

Bu kapsamda vurgulanması gereken bir nokta ise Yunanistan'ın yaşadığı tecrübedir.

Yunanistan Rusya'nın S-300 sistemini almış ancak kendi NATO standardındaki sistemine dahil etmemiştir/edememiştir. Bu yüzden her bataryası tek başına çalışmaktadır. Türkiye yukarıda da yazıldığı gibi bu yöntemi tercih etmemektedir.

Aşağıdak Hava Savunma Sisteminin parçalarını gösteren bir videoyu izleyebilirsiniz.

Balistik Füze
Konuyla alâkalı olduğu için bir balistik füzenin  uçuşu boyunca geçtiği aşmaları gösteren bir şekli de aşağıya eklemenin uygun olacağını düşündüm. Şekli buradan aldım.
Daha sonra aşamaları detaylandırmayı düşünüyorum.

1. PAC-3 SİSTEMİ
Amerikan balistik füze savunma sisteminin görev dağılımını gösteren bir resim aşağıda. Bu resimde PAC-3 sistemi de görülebiliyor. PAC-3 sisteminin en son sürümü PAC-3/Conf.3 olarak isimlendiriliyor. Bu sistemde AN/MPQ-65 radarı bulunuyor ve iki çeşit füze ateşleyebiliyor.

PAC-3 sisteminin tüm sürümleri aşağıda:
  • PAC-3 Configuration 1
  • PAC-3 Configuration 2
  • PAC-3 Configuration 2+
  • PAC-3 Configuration 3

İlk füze çeşidi Raytheon tarafından üretilen "Guidance enhanced missile (GEM-T)". İsmin sonundaki T harfi Taktik Balistik Füze'lere karşı olduğunu belirtiyor. Bu füzenin Kontrol Tahrik Sistemi Roketsan tarafından üretiliyor.

İkinci füze çeşidi ise Lockheed Martin ERINT (Extended Range Interceptor) füzesinin bir türevi.


PAC-3 ERINT fırlatma fotoğrafını buradan aldım.


Diğer birkaç fotoğrafı ise buradan aldım.


Patriot sistemi 1990'lardan beri sürekli geliştirildiği için ilk sistem ile daha yeni sistemlerin kabiliyet farkını gösteren bir şekli ise buradan aldım. 2003 yılında bile 1990'lardan beri bayağı bir yol katedilmiş olduğunu görmek mümkün.

Buradan aldığım resimde ise PAC-2 füzesinin PAC-3 ile kıyaslamasını görebilirsiniz.

Bu füze hedefe tevcih edilmesi için başlangıç konum ve rota bilgisine ihtiyaç duyar. Çarpışmaya az bir zaman kala füze üzerinde bulunan Ka bant aktif radarı ile hedefi kendisi bulur. Ka bant radarlar yüksek çözünürlüklü ve kısa mesafede çalışan radarlardır. Buradan aldığım şekilde arayıcı radarı daha iyi görülebilir..

Meteksan Savunma tarafından geliştirilen MILDAR (Milimetrik Dalga radarı) da kısa mesafede yüksek çözünürlük ihtiyacından dolayı Ka bandında çalışmaktadır.2010 yılında yapılan Ulusal Yazılım Mimarisi Konferansından aldığım şekil ise aşağıda.

Buradan aldığım bilgiler ise aşağıda.
Pulse Doppler : Hava hedeflerini tesbit eder
SAR : SAR resimlerinden hedef bulur
ISAR :  ISAR resimlerinden hedef bulur

Tüm füzeleri kontrol eden ünite yani bataryanın kontrol merkezi "AN/MSQ-104 Engagement Control Station (ECS)" olarak adlandırılıyor.


Bu sistemin en zayıf noktası uçaklara karşı 160 km. menzile 24 km. tavan yüksekliğine sahipken, TBM modunda sadece 20 km. menzile sahip olmasıdır. Yani TBM'lere karşı atmosfere giriş noktasından itibaren müdahalede bulunabiliyor. Aşağıdaki resimde PAC-3 sistemi ile ABD tarafından geliştirilen diğer füze sistemlerinin karşılaştırılmasını görmek mümkün.


Buradaki resimde ise İsrail'in hava savunma ve füze savunma sistemlerini ayırdığını görüyoruz.

Aşağıdaki resmi bu siteden aldım.


Yukarıda da bahsettiğim gibi sistemin sinir merkezi olan "Engagement Control Station" operatörlere hava izlerini "Joint Tactical Information Distribution System (JTIDS)" sistemi ile izleme kabiliyeti de tanıyor. JTIDS Link16'nın eski sistemi. Link16 hakkında bilgi almak için bu yazıya bakabilirsiniz.

JTIDS'in nasıl çalıştığını gösteren örnek bir resmi buradan aldım. Resimde de görüldüğü gibi "NATO CRC" si Patriot bataryasına JTIDS ile bağlanabiliyor.

Ülkemizdeki tüm CRC'ler artık "Radar Ağı (Radnet)" sisteminin bir parçası. Radnet ve PAC-3 sistemlerini birbirlerine bağlamak için seçilebilecek yöntemlerden birisi JTIDS'i kullanmak.




Bir diğer yöntem ise PAC-3 ile Radnet arasında mesaj çevirimi yapan özel bir arayüz geliştirmek.

PAC-3 sistemi yeni geliştirilmekte olan "Medium Extended Air Defence System (MEADS)" projesinde vurucu füze olarak kullanılacak. Bu sistem şu anda ABD, Almanya ve İtalya tarafından geliştiriliyor. Geliştiren konsorsiyumun web sitesi ise MEADS International. MEADS tanıtım videosu aşağıda bulunabilir.


MEADS sisteminde kullanılacak olan arama radarının entegrasyonu ile ilgili olarak MEADS Multifunction Fire Control Radar Finishes Integration and Test Events At Italian Test Range yazısına da göz atabilirsiniz.

Yeni çıkan bir yazıda ise MEADS sisteminin aslında gereksiz olduğu da tartışılmış. A $380 Million Defense Boondoggle.

Buradan aldığım şekilde ise muhtemel PAC-3 bataryalarının konumları tartışılıyor.

Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) Sistemi
Bu sistemi almayı düşünmüyoruz ancak Amerikalıların ne yaptığını görmek açısından faydalı olur diye ekliyorum. Esasen Thaad çok katmanlı füze kalkanı için mutlaka olması gereken bir sistem. Örneğin Güney Kore PAC-3 ve Thaad'ı beraber kullanmak istiyor. Japonya'nın da benzer bir hedefi olduğu biliniyor. Yine yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi İsrail Iron Dome ve David's Sling sistemlerini beraber kullanarak, çok katmanlı bir savunma geliştirmiş. Ülkemizde henüz çok katmanlı bir füze kalkanı tasarımı mevcut değil.

Yukarıdaki büyük resimde de görüldüğü gibi Amerikan füze savunma sistemi 3 katmandan oluşuyor. En alçak katmanı Patriot sistemi savunuyor. Orta katmanı oluşturan THAAD sistemi ile ilgili bir videoyu aşağıda bulabilirsiniz.



THAAD sisteminde yerdeki X-bant bir radar füzeyi hedefe doğru yönlendiriyor. Çarpışmaya çok az bir zaman kala, PAC-3 sisteminde kullanılan Ka-bant radardan farklı olarak füze üzerindeki IIR arayıcı başlık etkinleştiriliyor ve füzeyi güdümlemeye başlıyor.


2. S-300VM, S-400 SİSTEMLERİ
Bu linkte S-300 ile S-400 arasındaki farklılıklar görülebiliyor. S-400 daha uzun menzilli ve daha yüksek irtifaya erişebiliyor. PAC-3 ile aralarındaki en ciddi fark menzilleri. S-300VM  75-100 km arasında menzile sahip.

S-400 sisteminin en önemli zaafiyeti yeni füzelere sahip olmaması. Buradaki yazıda sistemin halen S-300 füzelerini kullandığı belirtilmiş.

S-400 sisteminin NATO kod adı SA-21 Gowler. Aşağıdaki şekil daha bilgilendirici.
Bir diğer şekil is isteğe bağlı parçaları da gösteriyor. 96L6E radarı ve 40V6MR anten grubu.

2012 yılında çıkan New S-400 Long-Range Missile Ready For Service – Official başlıklı bir yazıya göre Rusya'da bu sistemlerden 4 tane mevcut ancak 2020 yılına kadar sayıyı 28'e çıkartmayı planlıyorlar.
Aşağıdaki videoda sistemin kurulum ve test atışını görebilirsiniz. Kullanılan mekanik sistemleri görünce kurulumun niçin 5-10 sürdüğünü insan daha rahat anlıyor.


3. SAMP/T SİSTEMİ (Fransızca : Sol-Air Moyenne Portée Terrestre - İngilizce : Ground-to-Air Medium Range Missile System )

SAMP/T sistemi 1989 yılında kurulan EuroSam firması tarafından üretiliyor. PAC-3 sistemine göre anti-balistik füze modunda 25 km. menzil ile biraz daha iyi durumda. Hava araçlarına karşı ise 100 km. menzil sunuyor. Fransız ordusu tarafından kullanılan bu sistem 2 defa balistik füze vurmayı başarabilmiş durumda.
İtalyan ordusu ise 2012 yılında bu sistemi aktif hale geçirmeyi planlıyor.

Sistem Link-11 ve Link-11B taktik veri linkleri ile çalışabilir durumda. Eylül 2012 ayında sabit durumda Link-16 veri linki ile çalışabilirliği denenecek. 2013 başında ise hareketli olarak Link-16  veri linkini kullanabildiği denenecek.

"Arabel" X bant radar kullanan bu sistemin füzesi ise "Aster 30". Türkiye'ye ise Ground Master 400 radarı teklif ediliyor. Bu radara benzeyen daha eski bir model için TRS 22XX başlıklı yazıya göz atabilirsiniz.
Fransa'nın kendisi de bu radarı kullanıyor. France selects ThalesRaytheonSystems to supply Ground Master 400 airspace surveillance radar base başlıklı yazıda detayları görebilirsiniz.

Aster 30 füzesinin deniz versiyonu da bulunmakta ve süpersonik anti-gemi füzelerini avlayabilme yeteneğine sahip.Ayrıca füzenin balistik performansını artırmak amacıyla ASTER 30 Block 1NT adlı bir projeye başlanılması düşünülüyor.

Aşağıdaki resimde batarya kamyonu görülebilir.

4. HQ-9
Aşağıda HQ-9 sisteminin bir resmi var. Bu füze Rus S-300'ten türetilmiş. İhraç edilen modele FD-2000 deniliyor.



Resimde ortada görünen HT-233 atış kontrol radarı.

Bu sistem PAC-3'ten biraz daha kötü bir menzile sahip. Uçaklara karşı sadece 160 km. yerine 125 km. Ancak 24km yerine 27 km. tavan yüksekliği ile daha yüksek irtifaya erişebiliyor, TBM modunda ise 20 km yerine 25 km. ile PAC-3'ten daha iyi durumda. Bu sistem de PAC-3 gibi TBM'lere atmosfere girişten sonra müdahale edebiliyor.

Aşağıda teknik özellikleri var.

Menzil ve batarya dizilimi ise aşağıda.

ICMB Füzeleri
Örnek olsun diye Hindistan yapımı Agni-5 kıtalararası bir balistik füze örneğini de ekliyorum.

Füze Hedefleri
Bu füzeleri denemek için hedef olarak kullanılan cisimleri imal etmek için firmalar çalışmalarda bulunmakta. Türkiye'de zaten bunlardan yok ancak fikir olsun diye Lockheed Martin Submits Bid For Medium-Range Ballistic Missile Targets başlıklı yazıya bakabilirsiniz.

1 yorum:

  1. patriot füzeleri hangi ülkelerde var. birde nereye kurulacak bu sistem türkiyede http://www.trbilim.com/patriot-fuze-savunma-sistemleri-nedir.html

    YanıtlaSil